Now and Here…

Dr. Ümit Sayın’ın “Beyin Fonksiyonları Üzerinde Etkili Besinler” isimli bir yazısı vardı. Maalesef o yazının bulunduğu internet sitesi sırra kadem basmış. Güzel bir yazıydı. Yazıyı Google’da arattım ve bu siteye ulaştım. Yazıyı oradan kopyalayıp aşağıya yapıştırdım ki bir kopyası daha olsun internette… Derken metni biraz da elden geçirdim, aralara kendi fikrimi yazdım. En son hali aşağıda…

Beynimiz vücudumuzun küçük bir bölümünü oluştursa da, yiyeceklerle alınan enerjinin yüzde yirmisini harcar.

Beşte bir! Çok yüksek bir oran. Düşün ki her gün eve aldığın beş ekmeğin birini beyin yiyor ya da aylık gelirinin beşte birine beyin el koyuyor. Yani hiçbir şey yapmasan bile sahip olduğun enerjinin beşte birini beynin tüketiyor.

Belirli yiyecekler algılama yeteneğimizi arttırır, daha verimli yapar, daha hızlı düşünmemizi ve dikkatimizi daha iyi vermemizi sağlar.

Hangi yiyecekler belleğimi güçlendirir?

• Havuç: Hatırlama yeteneğimizi arttırır, çünkü havuç beyin metabolizmasını canlandırır. Bir şey ezberlerken bir ufak tabak sıvı yağlı havuç salatası yiyin.
• Ananas: Tiyatro sanatçılarının ve müzisyenlerin ihtiyacı olan bir meyvedir. Örneğin uzun bir metin ezberleyebilmek için fazla miktarda C vitaminine ihtiyaç vardır. Ayrıca mangan içerir.
• Avokado: Kısa süreli bellek içindir (Örneğin alışveriş listesini yaparken). Fazla miktarda yağ asidi içerir. Yarım avokado yeterlidir.

 

Mutlu hissetmek için hangi yiyecekleri tercih etmeliyim?

• Kırmızı Biber: Ne kadar acı olursa o kadar iyidir. Aroma maddeleri vücudun kendi mutluluk hormonu endorfinin salgılanmasını hareketlendirir. En iyisi çiğ yenmeli.
• Çilek: Stresi giderir. Lifli maddesi mutluluk verir. Etkisini hissedebilmek için en az 150 gram yemek gerekir.
• Muz: Sırrı serotonin. Bu madde, beynimize “mutlu ol” mesajı gönderir.

 

Öğrenme yeteneğimi nasıl artırabilirim?

• Lahana: Tiroit bezlerinin aktivitesini yavaşlatarak zihinsel gevşeme ve rahatlık verir. Böylece endişelerden uzak bir şekilde üzerinde çalıştığımız konuya odaklanabiliriz. Sınavlara hazırlanırken lahana yemek iyi bir fikir.
• Limon: İçerdiği bol C vitaminleri algılama yeteneğini artırır. Derslerden ya da iş toplantılarından önce bir bardak limon suyu içmek, konuyu algılama düzeyini yükseltir. C vitamini içeren besinler aynı zamanda hafızayı da güçlendirir.
• Yaban Mersini: Beyin öğrenme halindeyken normalde olduğundan daha fazla kan ihtiyacı duyar. Yaban mersini ihtiyaç duyulan kanın beyne ulaşmasını kolaylaştırır, böylece öğrenme deneyiminin yoğunluğunu artırır.

 

Dikkatimi artırmak, konulara yoğunlaşmak, sarsılmaz bir şekilde odaklanmak istiyorum!

• Karides: Pek çok açıdan beynin ihtiyaçlarını karşılar. Bedenlerimizin ihtiyaç duyduğu önemli omega 3 yağ asitlerini sağlar. Herhangi bir konuya dikkat verme süresini uzatır.
• Soğan: Aşırı yıpranmaya, fiziksel yorgunluğa karşı. Kanı sulandırır, beyin oksijeni daha iyi alır.
• Ceviz, Fındık, Fıstık: Konferanslarda, konserlerde, uzun araba yolculuklarında, sinirleri kuvvetlendirirken, beyindeki haber alma maddelerinin oluşumunu hareketlendirirler.

 

Hangi besinler yaratıcılığı artırır?

• Zencefil: İçerdiği maddeler beynin yeni fikirler üretmesini sağlar. Kan sulandığı için vücutta daha serbest akar, beyin oksijenle beslenir.
• Kimyon: İnsanın aklına birden bir fikir getirtir. İçerdiği uçucu yağlar bütün sinir sistemini yaratıcı düşünceler oluşturabilecek biçimde uyarır. Bir fikre, bir buluşa ihtiyacı olan kimyon çayı içmelidir. Bir kahve fincanına kaynar su doldurup üzerine iki tatlı kaşığı dolusu kimyon ekleyerek kimyon çayı yapabilirsiniz.

 

Rahatlamak ve stresten uzak yaşamak için ne yapmalıyım?

Gerginsek ne yaparız? Bir fincan kahve veya bir kola içeriz. Bu da yetmezse çikolata ve hamburger yeriz. Böylece daha fazla strese gireriz. Besleyici maddelerin eksikliği, çok miktarda kafein ve şeker sinirleri iyice bozar, dahası vücudun savunma sistemini, direncini zayıflatır. Doğru bir beslenme stresli zamanların üstesinden gelmemizde bize yardımcı olacaktır. Bunun için de yanlış alışkanlıklarımızı değiştirmemiz gerekecektir:

1.   Kahvaltı etmeden dışarı çıkmayın. Sabahları enerji depomuz boştur, beynin akaryakıtı yoktur. Bu yüzden yataktan kalkınca biraz hassas, alıngan, sinirli ve dikkatsiz olmamıza şaşırmamalı. Okul çocukları ile yapılan bir araştırmada iyi bir kahvaltı edenlerin daha verimli oldukları ortaya çıkmıştır. Kahvaltıda karbonhidrat ile protein doğru bir karışımdır. Örneğin kepek veya çavdar ekmeği ile peynir veya yulaf ezmesi ile meyve veya yoğurt.

2.   Kahveyi azaltın. Sabahları bir iki fincan kahve uyku sersemliğinizi gidermede yardımcı olur. Fazlası ise sadece kalp çarpıntısına ve huzursuzluğa, daha sonraları da uykusuzluğa yol açmakla kalmayıp hassas insanlarda korkuya ve endişeye de neden olur. Kolalı içkiler de kafein içerir.

3.   Çikolata yerine meyve yiyin. Arada bir yenen çikolataya bir diyeceğimiz yok. Fakat fazla miktarda şeker kan şekerini altüst eder. Şeker miktarı önce artar, sonra hemen düşer. Sonuçta yorgunluk ve tatlılara karşı istek ortaya çıkar. Buna karşılık meyve veya kepek, çavdar ürünleri organizma tarafından daha yavaş enerjiye dönüştürülür, kan şekerinin dengesi bozulmaz.

4.   Sık sık bir şeyler atıştırın. Büyük porsiyonlu ve yağlı yemekler hemen hemen uyku ilacı etkisi yapar. Fazla yağ ayrıca bağışıklık sistemini zayıflatır. Fakat günde bir çok defa yenen birkaç lokmalık bir şey enerjiyi aynı düzeyde tutar.

5.   Alkol kullanmayın. Çok fazla alkol acısını ertesi sabah sadece baş ağrısı ile değil, unutkan ve dikkatsiz olmakla çıkarır.

6.   Sinir sistemini etkileyen besinler… Önemli anti-stres maddeleri mineral olarak kalsiyum (süt ürünlerinde, yeşil sebzelerde) ve magnezyumdur (kepek, çavdar, baklagiller, bal kabağı ve ayçiçeği çekirdeği). B vitaminleri grubu aynı zamanda sinir vitaminleri olarak adlandırılır. B vitaminleri ette, balıkta, kepek çavdar ürünlerinde ve koyu yeşil sebzelerde bulunur. Şunu da aklınızdan çıkarmamalısınız; stres vitaminlere ve minerallere olan ihtiyacı arttırır. Bunun stratejisi şudur: bol miktarda antioksidan vitaminler, yani C, E, beta-karotin vitaminleri ve selen. Pratik olarak bunun anlamı: Günde beş kere ufak porsiyonlar halinde meyve veya sebze, her gün zeytinyağı soslu salata ve yulaf ezmesi veya kepek ya da çavdar ekmeği yemektir. Selen kepek ve çavdarın dışında balıkta da bulunur.

 

Beyin Kapasitemi Artırabilir miyim?

Düzenli sebze ve meyve tüketimi, beyin kapasitesini artırmasa da azalmasını önlüyor. ABD’de yayımlanan ‘‘Neuroscience’’ dergisinde çıkan makaleye göre Amerikalı araştırmacılar, 8 ay boyunca düzenli olarak ıspanak ve çilek esaslı, E vitamini takviyeli rejim uyguladıkları deney farelerinde, normal beslenen diğer farelerde yaşla birlikte ortaya çıkan beyinsel kapasite düşüklüğünün daha az görüldüğünü saptadılar.

Araştırmada, günde yarım kilo çilek ve ıspanaktan oluşan gıda rejimiyle, farelerin hareketlerinin koordinasyonunda ortaya çıkabilecek bozuklukların engellendiği ve deneklerin hafıza performanslarının azalmadığı belirlendi.